Ενημερωθείτε


1. Γενικού ενδιαφέροντος


ΑΓΧΟΣ? Υπάρχει θεραπεία

Υπάρχει θεραπεία

 

Οι διαταραχές που σχετίζονται με το άγχος ανήκουν στις πιο συχνές παθήσεις της εποχής μας. Περίπου το 20% του πληθυσμού θα εμφανήσει κάποια αγχώδη διαταραχή στη ζωή του. Συγκεκριμένα γιά την Ελλάδα, τα ποσοστά γενικευμένου άγχους είναι ιδιαίτερα υψηλά. Σε αντίθεση με τον φυσιολογικό φόβο, το άγχος είναι ένα ιδιαίτερα δυσάρεστο συναίσθημα επικείμενου κινδύνου με υπερβολική ένταση και διάρκεια, το οποίο περιορίζει σημαντικά τη λειτουργικότητα του ατόμου. Συχνά εκφράζεται μέσα από σωματικά συμπτώματα όπως αϋπνία, υπερκόπωση, μουδιάσματα και πονοκέφαλο.

Η αιτιολογία των αγχωδών διαταραχών είναι πολυπαραγοντική, συμπεριλαμβανομένου της κληρονομικότητας, της γενετικής προδιάθεσης, αλλά και περιβαλλοντικών παραγόντων, όπως ψυχοπιεστικών γεγονότων ζωής (π.χ. θάνατος, αρρώστια) και μήμησης παρόμοιων γονεϊκών συμπεριφορών.

Πέραν των ψυχολογικών προβλημάτων, επίσης μία σειρά οργανικών παθήσεων μπορεί να εκφράζονται με άγχος και πρέπει αρχικά να αποκλειστούν, όπως οι θυρεοειδοπάθειες, το άσθμα, οι αρρυθμίες, η υπερμετρη κατανάλωση καφεϊνης και η λήψη διαφόρων φαρμάκων.

Οι συχνότερες μορφές άγχους είναι οι ακόλουθες:

  • Η γενικευμένη αγχώδης διαταραχή: επίμονη και υπέρμετρη ανησυχία για πραγματικές περιστάσεις και γεγονότα ζωής, όπως η εργασία ή η οικογένεια και αδυναμία του πάσχοντος να ελεγξει την ανησυχία του. Βρίσκεται σε συνεχή υπερεγρήγορση και το άγχος τον κατακλήζει.

 

  • Η διαταραχή πανικού: αιφνίδια επεισόδια έντονου άγχους, με συμπτώματα όπως πόνο στο στήθος, δύσπνοια, ζάλη, εφίδρωση και έντονο φόβο θανάτου. Οδηγεί σε μια κατάσταση αγχώδους αναμονής της επόμενης κρίσης, το οποίο ευοδώνει την εμφάνιση νέων κρίσεων.

 

  • Οι ειδικές φοβίες: παράλογος φόβος και συστηματική αποφυγή ενός ουσιαστικά ακίνδυνου αντικειμένου ή κατάστασης, όπως έντομα, ύψη, αεροπλάνα και βελόνες.

 

Άλλες μορφές διαταραχών είναι αυτές που σχετίζονται με άγχος στις κοινωνικές συναναστροφές, με αγχώδεις εκδηλώσεις μετά απο βιώματα όπως σεισμός, πόλεμος ή βιασμός και το άγχος το οποίο διοχετεύεται σε καταναγκαστικές σκέψεις ή πραξεις (ψυχαναγκασμοί).

 

Συχνά ασθενείς με αγχώδεις διαταραχές οδηγούνται στην πορεία στην κατάθλιψη, σε απόπειρες αυτοκτονίας ή στον αλκοολισμό, σε μια προσπάθεια αυτοΐασης. Παρολ΄αυτά, υπάρχουν πολλές και αποτελεσματικές δυνατότητες θεραπείας. Φαρμακευτικά χρησιμοποιούνται κυρίως νεότερα αντικαταθλιπτικά, τα οποία είναι καλά ανεκτά, σχετικά ακίνδυνα και δεν προκαλούν εξάρτηση όπως τα ηρεμιστικά, τα οποία χρησιμοποιούνται πια μόνο επικουρικά. Ψυχοθεραπευτικά ενδείκνυται ιδιαίτερα η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία, ή οποία διαρκεί μόνο λίγους μήνες, και οι ψυχοδυναμικές τεχνικές σε περισσότερο γενικευμένο άγχος ή όπου τα συμπτώματα επιμένουν. Ο συνδυασμός φαρμακευτικής αγωγής και ψυχοθεραπείας έχει αποδειχθεί οτι έχει τα καλύτερα αποτελέσματα.

Πόσο καλά κοιμάστε?

Ένα από τα συνηθέστερα προβλήματα υγείας είναι οι διαταραχές ύπνου. Επακόλουθο είναι η κακοκεφιά και η υπνηλία την επόμενη ημέρα, οι πονοκέφαλοι και η δυσχέρεια συγκέντρωσης, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται σημαντικά η ποιότητα ζωής του πάσχοντος.

Κάποιες φορές βέβαια οι διαταραχές ύπνου μπορεί να είναι ένδειξη μιας ψυχικής διαταραχής, αφού τα προβλήματα ύπνου είναι ένα από τα πιο πρώιμα συμπτώματα –συχνά το πρώτο - στις περισσότερες ψυχικές παθήσεις. Αντίστροφά, οι χρόνιες διαταραχές του ύπνου, όταν δεν αντιμετωπίζονται, μπορεί να οδηγήσουν και αυτές σε ψυχιατρικά προβλήματα όπως η κατάθλιψη ή η κατάχρηση αλκοόλ και άλλων ουσιών σε μία προσπάθεια αυτοθεραπείας.

Το συχνότερο πρόβλημα ύπνου είναι η αϋπνία και συχνά αρκεί η λήψη μερικών απλών μέτρων για να αντιμετωπιστεί. Καλό είναι να αποφεύγεται η κατανάλωση καφέ, ιδιαίτερα τις απογευματινές και βραδινές ώρες, να αποφεύγονται τα βαριά γεύματα, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και καπνού πριν την νυχτερινή κατάκλιση και να περιοριστεί ο πολύωρος ύπνος τις μεσημεριανές ώρες. Δεν πρέπει να παραμένει κανείς στο κρεβάτι, αν δεν έχει σκοπό να κοιμηθεί, ούτε να πέφτει για ύπνο, αν δεν αισθάνεται νυσταγμένος, γιατί πιέζοντας τον εαυτό του να αποκοιμηθεί οδηγείται σε υπερένταση καταφέρνοντας ουσιαστικά το αντίθετο. Καλό είναι, οι εργασίες που απαιτούν έντονη σωματική ή πνευματική εγρήγορση να διακόπτονται τουλάχιστον δύο ώρες πριν τον ύπνο.

Αν παρόλ’ αυτά τα προβλήματα επιμένουν, καλό είναι να αναζητήσει κανείς ιατρική βοήθεια, γιατί μπορεί να υποκρύπτονται τόσο σωματικές όσο και ψυχικές παθήσεις. Συχνά σωματικά αίτια σχετίζονται με παθήσεις του αναπνευστικού, όπως το σύνδρομο υπνικής άπνοιας. Αλλά και παθήσεις του καρδιαγγειακού, του θυρεοειδή ή συμπτώματα όπως η συχνουρία μπορεί να επηρεάζουν σημαντικά τον ύπνο.

Η ποιότητα του ύπνου αποτελεί επίσης έναν ευαίσθητο δείκτη της ψυχικής μας υγείας, καθότι σχεδόν όλες οι ψυχιατρικές παθήσεις σχετίζονται με προβλήματα ύπνου και ιδιαίτερα οι συναισθηματικές διαταραχές όπως η κατάθλιψη, οι αγχώδεις διαταραχές, οι εξαρτήσεις από φάρμακα, αλκοόλ και άλλες ουσίες, αλλά και οι ψυχώσεις και η άνοια.

Η θεραπεία σχετίζεται πάντα με το υποκείμενο αίτιο και καλό είναι να μην λαμβάνονται αυθαίρετα υπναγωγά φάρμακα χωρίς ιατρική παρακολούθηση, γιατί η μακροχρόνια χρήση τους μάλλον βλάπτει, παρά ωφελεί τον ύπνο, αλλά και γιατί συχνά απλώς επικαλύπτει χωρίς να θεραπεύει τα πραγματικά αίτια του προβλήματος.

Τρίτη Ηλικία και Ψυχική Υγεία

Οι διαταραχές της ψυχικής υγείας στην τρίτη ηλικία είναι τόσο συχνές και ιδιαίτερες, ώστε οδήγησαν στη δημιουργία ενός ξεχωριστού κλάδου της Ψυχιατρικής, τη Ψυχογηριατρική.  Τα προβλήματα των ηλικιωμένων σχετίζονται κυρίως με τις αλλαγές που επέρχονται με το γήρας.

 

Ο ρόλος και η θέση τους στην κοινωνία και στην οικογένεια αλλάζει. Η συνταξιοδότηση οριοθετεί το τέλος της σταθερής απασχόλησης, που όμως πολλές φορές σημαίνει και απώλεια σημαντικών κοινωνικών επαφών και την έλλειψη ενός καθημερινού σκοπού.  Τα παιδιά έχουν πια φύγει από το σπίτι και έχουν δημιουργήσει τις δικές τους οικογένειες, με αποτέλεσμα να εξασθενεί ο γονεϊκός ρόλος, αλλά συχνά προκύπτει ένας καινούριος ρόλος της φροντίδας των εγγονιών. Τα θέματα που τους απασχολούν αφορούν τα προβλήματα υγείας που αρχίζουν να παρουσιάζονται και που μπορεί να περιορίζουν τη λειτουργικότητά τους, την απώλεια σημαντικών προσώπων και ιδιαίτερα του συντρόφου και το πένθος, την ενασχόληση με τον επικείμενο θάνατο, την μοναξιά καθώς και τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα.

 

Οι κύριες ψυχικές διαταραχές σε άτομα άνω των 65 ετών είναι η κατάθλιψη και η άνοια. Οι δε αυτοκτονίες είναι τουλάχιστον δυο φορές πιο συχνές απ’ ότι στο γενικό πληθυσμό, υποδεικνύοντας τη σοβαρότητα των προβλημάτων. Συγκεκριμένα η κατάθλιψη είναι μια ιδιαίτερα συχνή πάθηση στους ηλικιωμένους και πολλές φορές συνυπάρχει  με προβλήματα υγείας όπως τα καρδιαγγειακά (έμφραγμα), τα νευρολογικά (εγκεφαλικό, Parkinson) και τα αναπνευστικά νοσήματα, αλλά και με τις ψυχοπιεστικές καταστάσεις που προαναφέρθηκαν. Δεν είναι πάντα εύκολο να διαγνωστεί, μιας και συχνά δεν προεξάρχει το αρνητικό συναίσθημα αλλά σωματικές ενοχλήσεις, απάθεια και εκνευρισμός και άλλα άτυπα συμπτώματα.

 

Η άνοια από την άλλη χαρακτηρίζεται κυρίως από διαταραχές της μνήμης, προβλήματα προσανατολισμού και ελλείμματα στη σκέψη και τη γλώσσα. Μπορεί να σχετίζεται με έντονες μεταβολές της συμπεριφοράς όπως επιθετικότητα και φυγές από το σπίτι και συχνά συνοδεύεται από παραλήρημα, άγχος και κατάθλιψη. Είναι σημαντικό να διερευνώνται τα αίτια, καθότι σε αρκετές περιπτώσεις υπάρχει θεραπεία. Τα αντιανοϊκά φάρμακα μπορούν για ένα χρονικό διάστημα να διατηρήσουν την καλή λειτουργικότητα του ατόμου. Η άνοια επιβαρύνει σοβαρά και το οικογενειακό περιβάλλον των πασχόντων. Μεγάλο ποσοστό των φροντιστών-συγγενών που εξουθενώνεται σωματικά και συναισθηματικά, πάσχει από κατάθλιψη.

 

Σε κάθε περίπτωση η ψυχολογική στήριξη των ηλικιωμένων ανθρώπων ώστε να επεξεργαστούν τις αλλαγές που τους συμβαίνουν αλλά και να διατηρήσουν την λειτουργικότητά τους είναι ιδιαίτερα σημαντική. Φαρμακευτικά, υπάρχουν δραστικά και καλά ανεκτά σκευάσματα τόσο για την κατάθλιψη όσο και για διάφορα συμπτώματα της άνοιας όπως το παραλήρημα, το άγχος και την αϋπνία. Η σωστή θεραπεία μπορεί να επιφέρει μεγάλη ανακούφιση τόσο στους ίδιους όσο και στο οικογενειακό τους περιβάλλον και είναι λάθος τα προβλήματα αυτά να αποδίδονται απλά στη φυσιολογική πορεία του γήρατος και να μην αναζητείται βοήθεια.



2. Για τον ειδικό ψυχικής υγείας

Κακόηθες Νευροληπτικό Σύνδρομο

Το κακόηθες νευροληπτικό σύνδρομο (malignant neuroleptic syndrome, MNS) είναι μια σπάνια, αλλά απειλητική για τη ζωή επιπλοκή των νευροληπτικών φαρμάκων. Κύρια χαρακτηριστικά του συνδρόμου είναι η υπερπυρεξία, η μυϊκή δυσκαμψία, η θόλωση της συνείδησης και η δυσλειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος. Περισσότερα

Οργανικά ψυχοσύνδρομα

Οονομάζονται οι ψυχοπαθολογικές καταστάσεις που οφείλονται σε οργανικές διαταραχές του εγκεφάλου. Βασικό τους σύμπτωμα είναι οι διαταραχές των γνωστικών λειτουργιών (μνήμη, γλώσσα, προσοχή). Περισσότερα

Στερητικά-Οινόπνευμα

Η κατανάλωση αλκοόλ είναι μία συνηθισμένη και κοινωνικά αποδεκτή συμπεριφορά που αφορά τους περισσότερους από εμάς, χωρίς να μας δημιουργεί ιδιαίτερα ψυχικά ή σωματικά προβλήματα. Δεν ισχύει όμως το ίδιο και για την κατάχρηση ή ακόμα περισσότερο για την εξάρτηση από το αλκοόλ, τα οποία οδηγούν σε σοβαρά προβλήματα στους περισσότερους τομείς της προσωπικής και κοινωνικής ζωής ενός ατόμου. Περισσότερα